|
Paso»ytnicze ro¶liny (parazytofity)- grupa ro¶lin bezzieleniowych (lub czę¶ciowo bezzieleniowych) półpaso»ytów, np. jemioła lub wiele gatunków z rodziny trędownikowatych (Scrophulariaceae), np. ¶wietlik, szelę»nik, gnidosz, pszeniec. Ro¶liny te nie asymiluj±, wykorzystuj± substancje pokarmowe wytworzone przez zaatakowanego »ywiciela; np.: kanianka; łuskiewnik ró»owy; zaraza. Szacuje się, »e istnieje około 3 tysięcy gatunków ro¶lin kwiatowych maj±cych zdolno¶ć wykształcania organów inwazyjnych okre¶lanych mianem ssawek (haustorium). Haustoria słu»± paso»ytom do absorbowania wodnego roztworu soli mineralnych i składników organicznych z tkanek »ywiciela (gospodarza). Ponadto wydzielaj± enzymy umo»liwiaj±ce inwazję.
W¶ród ro¶lin paso»ytniczych wyró»nia się: · paso»yty obligatoryjne (bezwzględne) - do przeprowadzenia cyklu »yciowego wymagaj± gospodarza. · paso»yty fakultatywne (względne) - mog± dopełnić cykl »yciowy niezale»nie od gospodarza. Ro¶liny paso»ytnicze dzieli się tak»e ze względu na zdolno¶ć fotosyntezy: · paso»yty obligatoryjne (całkowite, bezwzględne), czyli holopaso»yty = holoparazyty. Nie posiadaj± zdolno¶ci przeprowadzania fotosyntezy. Jednak»e nie zawsze s± bezzieleniowe (bezchlorofilowe). Niekiedy (niektóre gatunki kanianki i zarazy, np. Cuscuta reflexa) zawieraj± niewielk± ilo¶ć chlorofilu. Od gospodarza pobieraj± niezbędne składniki pokarmowe (białka, lipidy, witaminy, cukrowce), sole mineralne i wodę, w pełni uzale»niaj±c się od niego, np. rodzaje: łuskiewnik Lathraea, zaraza Orobanche, kanianka Cuscuta. · paso»yty fakultatywne (względne, czę¶ciowe), czyli semiparazyty (półpaso»yty). Maj± zdolno¶ć fotosyntezy, jednak»e pobieraj± od »ywiciela wodę i sole mineralne. Niektóre bez paso»ytowania nie s± zdolne do rozwijania kwiatów, np. rodzaj szelę»nik Rhinanthus = Alectorolophus. Inne natomiast (np. rodzaj ¶wietlik Euphrasia) w razie niemo»no¶ci paso»ytowania rozwijaj± kwiaty, jednak»e w mniejszej ilo¶ci, a wydane owoce s± drobniejsze. Półpaso»ytem o skórzastych, zimozielonych li¶ciach jest jemioła (Viscum album); występuj±ca na ró»nych drzewach, przede wszystkim li¶ciastych. Jej owocami s± białe, lepkie jagody, przenoszone z drzewa na drzewo przez ptaki. Jagody przyklejaj± się do gałęzi, a rozwijaj±ce się z nasion siewki wrastaj± swym korzeniem poprzez korę »ywiciela, a» do jego drewna. Wytwarzaj± drobne korzenie boczne (czyli ssawki), które ł±cz± się z naczyniami »ywiciela. Parazytofity mog± paso»ytować na ró»nych czę¶ciach ro¶lin. Wyró»nia się dwie grupy: · paso»yty korzeniowe – ich ssawki wnikaj± do korzeni ro¶lin. Taki paso»yt niekoniecznie musi prowadzić podziemny tryb »ycia. Paso»ytem korzeniowym i zarazem prowadz±cym głównie podziemny tryb »ycia jest łuskiewnik Lathraea. Szelę»nik Rhinanthus jest paso»ytem korzeniowym, ale większa czę¶ć jego ciała (pęd) egzystuje nad powierzchni± ziemi. |